De kunst van het fotograferen - deel 3 - Bas Wind

De kunst van het fotograferen - deel 3

10 oktober 2018

We pakken de draad weer op waar we hem na het vorige artikel hebben achtergelaten. Daar heb ik vooral het onderwerp besproken. Een voor een foto cruciaal onderdeel is de achtergrond. Zonder goede achtergrond komt je onderwerp namelijk niet goed 'uit de verf'.


De achtergrond

De achtergrond is net zo belangrijk als je onderwerp. Ga maar na, als je de achtergrond verandert, verandert de hele foto. Denk bijvoorbeeld aan een rustige of een drukke achtergrond, een donkere of lichte en vergeet de kleuren niet waartegen je je onderwerp plaatst. De achtergrond vertelt, doorgaans, het verhaal van de context.

De achtergrond is als het ware het toneel waarop je foto zich afspeelt. Iedereen heeft de neiging om te focussen op z’n onderwerp (letterlijk én figuurlijk), het onderwerp een plek in het kader te geven en… af te drukken.

Maar kijk eens achter je onderwerp, wat bevindt zich daar? Een zendmast die net boven de bomen uitsteekt, iemand in een rode jas die net achter je onderwerp langsloopt, een schittering in raamwerk of een openbaar toilet. You get the point.


Neem bijvoorbeeld de foto hiernaast. De achtergrond wordt gevormd door een bankstel met een grote Dikkie Dik knuffel erop.

Hoewel de oranje kleur het zwart van de lens mooi benadrukt, trekt het contrast en de plaatsing aan de rand van het beeldkader (edge flicker) wel heel erg de aandacht.

De lens weet door de weerspiegeling in het glas maar ternauwernood de aandacht te trekken. Wellicht was het beter geweest een minder kleurige en contrastrijke achtergrond te kiezen voor dit onderwerp.

X-T2   |   60mm   |   f/8


Kleuren

Het samenspel van de kleuren in de achtergrond en van het onderwerp is heel belangrijk voor het slagen van je foto.

Kleurtheorie in fotografie kun je misschien niet zo uitgebreid toepassen zoals dat gebeurt in de schilderkunst, maar color grading is een populaire manier om je foto’s nét even dat kleine beetje extra te geven.

Je ziet dit vrijwel altijd in films. Een extreem voorbeeld is The Matrix waarin de groene tonen nadrukkelijk aanwezig zijn wanneer scenes zich afspelen ín de Matrix, maar een veel warmere kleur hebben wanneer ze zich daarbuiten afspelen. Let er maar eens op.

Wil je gebruik maken van color grading in je uiteindelijke resultaat, houd daar dan tijdens het fotograferen al rekening mee. Dit draagt alleen maar bij aan het uiteindelijke resultaat. Houdt bijvoorbeeld rekening met contrasterende, elkaar versterkende kleuren zoals rood en groen.

Scene uit de originele Matrix film  -  valt de groene kleurtoon je op?


Over het algemeen zul wordt vooral gebruik gemaakt van combinaties van ‘warme’ en ‘koude’ kleuren. Warme kleuren zijn bijvoorbeeld geel t/m rood en de blauwtinten kun je de koude kleuren noemen.

In de foto hiernaast heb ik de schaduwen voorzien van een iets blauwe tint en de middentonen en hooglichten van een warmere tint. Het contrast tussen donker en licht wordt daardoor nog eens subtiel benadrukt.

Als je dit subtiel doet, zal het grotendeels onbewust worden waargenomen. In een ander artikel zal ik color grading bespreken.

X-T1   |   14mm   |   f/11


Valt er (voldoende) licht op je onderwerp?

In deel 1 van deze serie heb ik de onderwerp/achtergrond relatie en het onderdeel met het meeste contrast besproken. Het licht dat op je onderwerp valt, bepaalt voor een belangrijk deel of je het ook daadwerkelijk mooi vastgelegd/gevangen hebt. Als je onderwerp alleen maar voorkomt in je foto, betekent dat dus niet automatisch dat het 1) duidelijk is dat dat je (hoofd)onderwerp is en 2) dat je het op de best mogelijke manier hebt vastgelegd.

Met (de kwaliteit van) het licht dat op je onderwerp valt, maak je dus duidelijk wat je hoofdonderwerp is en wat je ondersteunende beeldelementen zijn. Dit is vooral iets om rekening mee te houden wanneer er meerdere beeldelementen in je foto voorkomen. Door de lichtval kun je onderscheid maken tussen deze beeldelementen. Vaak is een kleine correctie van je positie (en daarmee perspectief) al voldoende om dit te realiseren.

In de foto hiernaast wordt bijvoorbeeld niet direct duidelijk wat het onderwerp is van deze foto.

Zijn het de weerspiegelingen rechts in het water, de lichtgevende palen rechtsonder of de schaduwen van de mensen die rechtsboven door een lichtvlek lopen?

Het laatste is het geval, maar daarvoor is wel uitleg nodig.

Hoewel het een gebalanceerde foto is met een goede onderwerp/achtergrond relatie, is het geen homerun geworden.

X-T2   |   85mm   |   f/5



In de foto hiernaast is het beter gelukt om het hoofdonderwerp in beeld te brengen. Door lichtval en kleurcontrast (roodtint op een groene achtergrond) is het hoofdonderwerp duidelijk te onderscheiden.

Het was echter niet goed mogelijk om het hoofdonderwerp meer af te laten steken door de scherptediepte te beperken.

Wanneer de achtergrond minder ‘druk’ was geweest, zou het onderwerp nóg meer tot zijn recht zijn gekomen.

X-T2   |   140mm   |   f/4


Verhouding onderwerp(en) en beeldkader

De verhouding tussen je onderwerp en ondersteunende beeldelementen en je beeldkader heeft een grote invloed op de perceptie van schaalgrootte en kan een grote impact hebben op de boodschap die je wilt overbrengen.

De ruimte die je een beeldelement geeft in je beeldkader en de verhouding tussen beeldelementen bepalen of iets groots er klein uitziet of iets kleins juist heel groot. Deze techniek wordt gebruikt om de schaalgrootte van een onderwerp te benadrukken of juist te bagatelliseren.

In de foto hieronder wordt de Tasmantoren (Groningen), die toch een hoogte van 75 meter heeft, klein weergegeven in het beeldkader. Het gebouw heeft een relatief kleine ruimte toegewezen gekregen waardoor dit effect ontstaat. Hiermee is de schaalgrootte van het gebouw ten opzichte van de omgeving fors verkleind.

X-T2   |   10mm   |   f/16

In de foto hieronder is een klein beeldelement als referentiepunt toegevoegd om de schaalgrootte van de waterval en de rotswand te benadrukken. Doordat een foto een tweedimensionaal medium is, is het in een aantal gevallen erg lastig om een idee van schaal mee te geven.

Door te spelen met de ruimte die je aan je onderwerp en je ondersteunende beeldelementen geeft, wordt het mogelijk om de schaalgrootte correct weer te geven en te benadrukken (zoals gebeurt in de foto hieronder), of juist om het tegengestelde effect te bereiken (zoals in de foto hierboven.


Tenslotte

Inmiddels zal duidelijk zijn dat licht, achtergrond, kleur en toegewezen ruimte cruciaal zijn voor de beste weergave van je onderwerp. Zonder goed licht is het onderwerp niet (goed) te identificeren en zonder een goede achtergrond mogelijk helemaal niet goed zichtbaar.

Door veel of juist weinig ruimte te geven aan je onderwerp benadruk je de grootte ervan of bagatelliseer je deze juist. Samen met het eerste deel van deze serie beschik je nu over een kleine gereedschapskist met instrumenten om je foto’s naar een hoger niveau te brengen.

Veel van de beschreven technieken werden ook gehanteerd door de schildermeesters. Deze technieken kunnen, met een beetje oefening, ook worden toegepast in de fotografie. Houd er rekening mee dat iedere foto en ieder onderwerp vraagt om een andere benadering.

Er bestaat geen geheime formule die je toe kunt passen op iedere foto. Van belang is om je iedere keer af te vragen wat je bedoeling is zodat je kunt bepalen wat de beste manier is om je onderwerp in beeld te brengen. Zorg er vervolgens voor dat je aandacht hebt voor de achtergrond. Lukt het je deze methoden regelmatig toe te passen, dan ben je al een heel eind.

Het onderwerp van het volgende artikel wordt de plaatsing van beeldelementen in het beeldkader besproken. De nadruk zal daarbij liggen op wat dynamische symmetrie wordt genoemd.


Wil je geen blogpost missen? Meld je dan aan voor de nieuwsbrief! Je ontvangt dan telkens een e-mail als er een nieuw artikel is verschenen.





Powered by SmugMug Log In